Foclóir Uí Dhuinnín

An raibh na focail seo ar eolas agat? Smaiseog (a loud kiss); Flaspóg (an audible kiss); Siosóg (a sucking kiss); Clapóg (a kiss); Póigín (a little kiss); Spailp (a kiss). Tá siad seo le fáil i bhfoclóir an Duinnínigh.

Ceann de mhórshaothair foclóireachta na Gaeilge is ea an foclóir a d’fhoilsigh an tAthair Pádraig Ó Duinnín sa bhliain 1927. Foclóir Gaeilge – Béarla atá ann, agus é sa chló Gaelach. Is minic litriú na bhfocal a bheith neamhchaighdeánach, freisin. Ach, tá saibhreas as cuimse san fhoclóir seo, agus táimid ar fad go mór faoi chomaoin ag an Athair Ó Duinnín as an obair dhíograiseach seo a rinne sé. Éacht a bhí ann.

Cé go n-aithnítear go forleathan go bhfuil an saibhreas iontach seo san fhoclóir, tá sé deacair leas a bhaint as an leagan clóite. Is foclóir Gaeilge – Béarla atá ann, ní Béarla – Gaeilge. Is minic cuardach á dhéanamh ar an bhfocal Gaeilge, trí fhocal Béarla a úsáid, murab ionann agus a mhalairt. Mar sin, bíonn an saibhreas Gaeilge i bhfolach.

Anois, áfach, tá Ollscoil Luimnigh tar éis an fhadhb áirithe seo a réiteach: tá siad tar éis saothar iomlán an Duinnínigh a chur ar an ngréasán, agus ar bhealach inar féidir dul ar thóir na bhfocal i gceachtar den dá theanga. Is obair í seo atá ar siúl i gcónaí, agus is leagan trialach atá ar fáil i láthair na huaire. Níl an láithreán ag feidhmiú go foirfe go fóill (mar shampla, measctar na litreacha s agus r, agus uaireanta t), ach tá sé úsáideach faoi mar atá.

Mar shampla, má dhéantar an focal Béarla “kiss” a chuardach, bíonn 17 toradh, nó tarluithe de ann, sa téacs (Liostáiltear iad seo ag barr an leathanaigh.). Tógann sé tamall ar an úsáideoir na tarluithe seo a scrúdú, agus caithfear a rá nach n-aimsítear i gcónaí iad ar an leathanach a deirtear, ach mar sin féin sásaíonn na torthaí lucht a dtóraíochta.

Tá saothar Uí Dhuinnín ar fáil ag an seoladh seo:

Tá na treoracha a bhaineann leis an suíomh seo ar fáil i roinnt teangacha éagsúla, Sínis san áireamh. Má roghnaíonn tú Sínis bí cinnte go bhfuil do shlí ar ais ar eolas agat!

Tá neart oibre le déanamh fós ar an suíomh seo, agus tá gach cúnamh tuillte ag an ollscoil chuige sin.

Leagan eile

Tá leagan nua-chóirithe de fhoclóir Uí Dhuinnín a fhoilsíodh i 1904 curtha ar fáil ag Ollscoil na hÉireann, Corcaigh. Tá an foclóir inneallta i gcomhad amháin, clóite sa chló Rómhánach atá níos soiléire agus níos fusa le léamh. Is féidir é a íosluchtú mar chomhad PDF. Is é bua an leagain seo ná go bhfuil sé éasca é a léamh agus ní gá go mbeadh nasc leis an idirlíon a bheith ann chun focail a chuardach má tá sé íosluchtaithe agus i dtaisce ar an ríomhaire.

Is féidir focal a chuardach sa chomhad PDF sa réimse cuardaigh sa léitheoir PDF (Adobe, Foxit agus araile).

Faigh anseo é!

LibreOffice - An Próiseálaí Focal is Fearr

Molaimid d’aon duine atá ag scríobh as Gaeilge leas a bhaint as LibreOffice. Seo próiseálaí focal atá saor in aisce ina bhfuil litreoir leictreonach agus teasáras freisin. Is féidir PDF a dhéanamh as an téacs freisin ar bhealach iontach éasca.

Is féidir cáipéisí MS Word a léamh le LibreOffice, athruithe a dhéanamh, agus iad a shábháil arís mar cháipéisí MS Word.

Foclóir Gaeilge/Gaeilge ar-líne

Tá foclóir Gaeilge/Gaeilge ar fáil ar-líne. Ní hamháin go bhfuil míniú ar fhocail i nGaeilge, ach tá gach leagan de bhriathra agus focail eile a athraíonn le fáil ann freisin.

Potafocal

Má tá eolas uait ar fhocal ar bith, ní gá duit ach cuairt a thabhairt ar an suíomh potafocal.com. Déanann an suíomh seo eolas atá ábhartha maidir leis an bhfocal atá á chuardach a chur ar fáil. Baintear leas as neart foinsí éagsúla, agus bíonn nascanna ann freisin ag áiseanna eile, leithéidí focal.ie. Is fiú go mór leas a bhaint as.